Poland > Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie

PL/1/PL-1-304/0

C.K. Ministerstwo Wyznań i Oświaty

1848-1918
Dorota Lewandowska, też uzup.15.12.2009
1994-11-20
Archiwum Główne Akt Dawnych
polski

Scope and content

Zawartość

Wśród materiałów przejętych z archiwum tego ministerstwa dominują akta odnoszące się do szkolnictwa wszystkich szczebli w Galicji i na Śląsku Cieszyńskim. Stosunkowo najpełniejsza jest dokumentacja szkolnictwa akademickiego, szczególnie Uniwersytetu Jagiellońskiego. W aktach tych znalazły odbicie nie tylko problemy naukowe i dydaktyczne wyższych uczelni, lecz także kwestie polityczne. Wiele akt dotyczy gimnazjów, szkół realnych i zawodowych, zwłaszcza handlowych. Archiwaliów odnoszących się do szkolnictwa ludowego (w tym prywatnych szkół wyznaniowych) jest niewiele. Wiadomości z zakresu popierania nauk i umiejętności można znaleźć w 15 j. a.; dotyczą one m. in. Akademii Umiejętności, Akademii Sztuk Pięknych, spraw zabytków sztuki. Kwestii wyznaniowych dotyczy jedynie 45 j. a. Przeważają w tych aktach sprawy majątkowe i gospodarcze: uposażenie duchowieństwa, zarząd funduszami religijnymi itd. Po II wojnie światowej, wskutek pośpiechu, z jakim Austriacy przekazywli akta Polakom, przywieziono do Polski sporo akt nie dotyczących Galicji, lecz m. in. Siedmiogrodu, Dalmacji, Krainy. Zdarzają się też archiwalia powstałe w okresie Republiki Austriackiej, a nawet po Anschlussie Austrii przez Niemcy hitlerowskie.

Records creator's history

Dzieje ustrojowe

W cesarstwie austriackim zaczęto wprowadzanie ministerstw jako władz resortowych w okresie reform 1848 r. Ich liczba z czasem wzrosła, ale przejściowo uległa też redukcji w związku z ustanowieniem w 1860 r. Ministerstwa Stanu, które wchłonęło resorty spraw wewnętrznych, sprawiedliwości oraz wyznań i oświaty. W toku reformy ustroju państwa w 1867 r. przekształcono je w monarchię dualistyczną, składającą się z części przedlitawskiej - Cislitawii, czyli krajów niemieckich, Czech i Galicji oraz z części zalitawskiej czyli Translitawii, obejmującej kraje Korony Węgierskiej. Dla każdej z tych części ustanowiono osobną strukturę władz państwowych. Zlikwidowano Ministerstwo Stanu i reaktywowano ministerstwa, które weszły wcześniej w jego skład. Utworzono ponadto kilka ministerstw (spraw zagranicznych, wojny i finansów) o zasięgu ogólnopaństwowym, które w odróżnieniu od cesarsko-królewskich (kaiserlich-königlich) ministerstw krajowych nazywano ministerstwami cesarskimi i królewskimi (kaiserlich und königlich). Ministerstwo Oświecenia Publicznego, potem Wyznań i Oświecenia powołano w 1848 r. w miejsce Nadwornej Komisji Edukacyjnej. W latach 1860-1867 ministerstwo było wcielone do Ministerstwa Stanu, potem reaktywowane. W gestii ministerstwa znajdowały się "a) agendy państwowego zarządu duchownego, b) najwyższe kierownictwo i nadzór wszystkich gałęzi nauczania i wychowania, c) popieranie nauk i umiejętności"

Conditions governing access

Dostępność

tak

Other finding aids

Informacje o innych pomocach ewidencyjnych

inwentarz książkowy

Extent

459 j.a. jednostka archiwalna, 68 mb. metr bieżący

Genre of the material

aktowe materiały archiwalne - 459 j.a. 0 mb.

Extent

0 j.a. jednostka archiwalna, 0 mb. metr bieżący

Language of the material

niemiecki polski

Records creator


Aktotwórca:

C.K. Ministerstwo Wyznań i Oświaty


Inne nazwy twórcy:

K.K. Ministerium für Cultus und Unterricht

Content provider

(ul. Długa 7, 00-263 Warszawa)

1 - 10 / 457
001u [Rada Szkolna Krajowa. Pliki: Generalia galicyjskie (Galizien in genere). Fundusz Szkolny galicyjski].
002u [Rada Szkolna Krajowa. Pliki: Inspekcja Szkolna. Rady szkolne miejscowe. Rady szkolne okręgowe. Inspektorowie szkolni okręgowi].
003u [Rada Szkolna Krajowa. Obsada stanowisk inspektorów szkolnych okręgowych. Pliki: Rada Szkolna Krajowa, Inspektorowie szkolni okręgowi, Rady Szkolne okręgowe, Rady szkolne miejscowe, Inspekcja szkolna].
004u [Rada Szkolna Krajowa. Pliki: Rada Szkolna Krajowa, Inspektorowie Rady Szkolnej Krajowej, Urzędy szkolne Galicji, Inspektorowie szkolni krajowi, Okręgowe Rady Szkolne, Rady Szkolne miejscowe].
005u [Rada Szkolna Krajowa. Działy: Rada Szkolna Krajowa (Landesschulrat) in g-re. Sprawy osobowe inspektorów okręgowych, dotacje, uposażenie, ich awanse itd., Okręgowe Rady Szkolne (Bezirksschulrat), Miejscowe Rady Szkolne (Ortsschulrat), Personel pomocniczy (Hilfs-personale), nadzór szkolny (Schulaufsicht)].
006u [Szkolnictwo ludowe. Pliki: Rada Szkolna Krajowa, Rady szkolne okręgowe, Rady szkolne miejscowe, Inspekcja szkolna, Personel pomocniczy, Inspektorowie szkolni okręgowi].
006ua [Rada Szkolna Krajowa. Nauka gimnastyki w szkołach].
007u [Zagadnienia językowe w szkole].
008u [Stypendia i kapitały fundacyjne. Fundusz szkolny (Studienfond)].
009u [Uniwersytet Jagielloński. A. Organizacja Uniwersytetu ze szczególnym uwzględnieniem Studium rolniczego. A3. Programy wykładów. A4. Święto uniwersyteckie].