Netherlands > Historisch Centrum Overijssel

1376.2

Zwolsche Courant, redactie

(ca. 1950) 1977 - 1999
2017
Historisch Centrum Overijssel (HCO)
Nederlands

General remarks

Omvang archiefblok

40

Plaats en jaar van uitgave

Zwolle (2010)

Toegang

Maten-Hasselt, J. van der, Alfabetische toegangen op het redactiearchief van de Zwolsche Courant te Zwolle

Openbaarheid

In verband met auteursrechten is dit archief niet volledig openbaar. Raadplegen is alleen mogelijk op afspraak. U kunt hiervoor contact opnemen met Roland de Jong via contacthco@historischcentrumoverijssel.nl

Other descriptive information

Geschiedenis van het archief

Het redactie-archief van Tijl Zwolle is gestart in 1977 door Hessel Arendshorst.
Tot die tijd bewaarden de journalisten van de Zwolse Courant en haar kopbladen zelf af en toe wat tekst en foto's maar dit gebeurde niet regelmatig en niet op één plek.
In 1977 werd Hessel Arendshorst gevraagd om een archief op te zetten. Aangezien Hessel alleen zou werken en de journalisten 24 uur per dag aan het werk zijn moest het een archief zijn dat makkelijk toegankelijk was voor alle journalisten.
Dat archief heeft zich gevormd van een paar foto's per dag in 1977 tot uiteindelijk een groot archief met meer dan duizenden mappen van personen en onderwerpen.

Eerst was het de bedoeling om alleen foto's te bewaren zodat zij makkelijk terug te vinden waren om vaker te gebruiken. Niet veel later bleken de journalisten vooral ook behoefte te hebben om teksten die geschreven waren makkelijk terug te vinden. Vanaf 1978 werd ook hiermee begonnen.
Later werden zelf ook jaarverslagen en boeken bewaard in het archief zodat journalisten meer achtergrondinformatie konden krijgen over bepaalde onderwerpen of instellingen.
In de jaren 50-60 was er nog een klein archief met teksten en loden plaatjes. Deze is ook gedeeltelijk opgenomen in het redactie-archief.

Beschrijving van het archief

Opbouw

Het redactie-archief is opgebouwd in drie afdelingen: Personen, Algemeen en Zwolle.
De Personen zijn op alfabetische volgorde gerangschikt. Het betreft hier foto's en tekst van personen / groepen van ongeveer 1977 - 1999. Daarna waren de foto's meestal digitaal. De teksten zijn geknipt tot 1986, daarna werd het via Freebase ingevoerd tot 1999 en via de microfilms terug te vinden en na 1999 was het via een digitaal archief (Wegener Digitaal Archief) voor de journalisten bereikbaar.

Het onderdeel Algemeen zijn de trefwoorden (woorden en plaatsen) op alfabetische volgorde gerangschikt en er is bij de plaatsen wederom een onderverdeling, zie bijlage 1. Het betreft hier alleen foto's van 1977-1999. De teksten werden apart bewaard maar zijn later vernietigd.

Het Zwolse archief is ook op trefwoorden alfabetisch gerangschikt. Het betreft hier foto's en tekst van Zwolse onderwerpen van ongeveer 1977 - 1999. Daarna waren de foto's meestal digitaal. De teksten zijn geknipt van 1978 tot 1986, daarna werd het via Freebase ingevoerd en via de microfilms terug te vinden en na 1999 was het via een digitaal archief (Wegener Digitaal Archief) voor de journalisten bereikbaar.

Het deel van de Personen, Algemeen en Zwolle die op Overijssel terug te voeren zijn, zijn uit het Redactie-archief gehaald en overgedragen in oktober 2009 aan het Historisch Centrum Overijssel.
De Personen dus alleen de (bekende) personen uit Overijssel, Algemeen alleen de plaatsen in Overijssel en Zwolle in het geheel.
Van alle drie de onderdelen zijn de namen en trefwoorden die meegegaan zijn naar het HCO in de drie computerlijsten terug te vinden.

Collectie

De collectie bestaat uit foto's en teksten van personen en onderwerpen die tussen 1977 en 1999 in de Zwolse Courant of haar kopbladen (Het Nieuwe Land, Nieuw Kamper Dagblad, Het Dagblad, Salland editie, Veluwe editie, Zwartewatereditie) heeft gestaan. Daarnaast zijn er ook foto's bewaard die de krant niet hebben gehaald maar wel bedoeld waren voor de krant.
De foto's in de collectie zijn vanaf 1977 tot 1999. Soms zit er ook een oudere foto tussen die later vanuit de archieven van de journalisten kwamen en in het redactie-archief zijn opgenomen. Vanaf 1999 zijn de meeste freelance-fotografen overgegaan op digitale foto's en kwamen er nog maar weinig foto's bij in het redactie-archief. Deze werden wel bewaard in mappen met printjes van de digitale foto's maar al gauw kwamen er digitale beeldbanken waarin de redactie zelf kon zoeken en waar de digitale foto's in gearchiveerd werden. De meeste freelance fotografen hebben nu zelf zo'n digitaal archief.

Voorloper

Er was in de jaren 50-60 nog een voorloper van het redactie-archief, beheerd door twee dames. Uit deze collectie zijn alleen de personen waar een foto (heel af ten toe een loden plaatje) en belangrijke tekst bij zat in het redactie-archief opgenomen. Zij zijn ook vermeld in de computerlijst.

De teksten in de collectie zijn meestal vanaf 1978 tot en 1986. De eerste opzet van het archief was om foto's te bewaren, later bleek er ook behoefte aan te bestaan om teksten terug te kunnen vinden. Deze werden tot 1986 nog geknipt en bewaard. Vanaf 1986 werden deze in een database (Freebase) bewaard. In die database stonden het chapeau en de kop van het artikel en wanneer en waar ze in de krant hadden gestaan. Via de microfilms die vanaf 1986 (en teruggefilmd tot 1790) werden gemaakt waren de artikelen dan terug te vinden. Dit Freebase-systeem heeft gewerkt tot 1999. Daarna kwam er een volledig digitaal systeem (WEDA) en werden er geen teksten van de Zwolse Courant apart meer bewaard.

Fotografen

De foto's in de collectie zijn veelal gemaakt door:
Zwolle en directe omgeving: Jan Drost, Frans Paalman, Hein en Martin Oordijk, Ab van Dijk en Dolf Henneke (jaren 50-60-70)
Kampen / IJsselmuiden : Freddy Schinkel
Meppel / Steenwijk: Gert Suselbeek, Frens Jansen, Sieb van der Laan
Salland gebied: Frank Uijlenbroek, Hielke van der Zee
Veluwe- gebied: Bram van der Biezen, Ab van Dijk, Aart Veltman
Noordoostpolder / Flevoland: Hans Veenhuis, Peter Mastenbroek

Verblijfplaats

De collectie is opgebouwd vanaf 1977 en heeft tot 2002 gestaan in het kantoor van Tijl Krantenuitgeverij aan de Blaloweg 20 in Zwolle. Daarna zijn de documentatie-afdelingen van de Zwolse Courant samengevoegd met die van de Apeldoornse, Arnhemse Courant en Deventer Dagblad in Apeldoorn.

Het archief is toen meeverhuisd en heeft daar gedeeltelijk aan de Laan van Westenenk 4 gestaan (Zwolle-archief) en gedeeltelijk aan de Bosboomstraat (Personen en Algemeen).
Vanuit de Bosboomstraat en de Laan van Westenenk is een selectie gemaakt en is het klaargemaakt om verhuisd te worden naar een ruimte aan de Vechtstraat te Zwolle, waar het door vrijwilligers (oud-Tilianen) is omgepakt in zuurvrije omslagen en dozen. Daarvandaan zijn de dozen in oktober 2009 naar het Historisch Centrum Overijssel verhuisd.

Huidige ordening

De drie onderdelen (Personen, Algemeen en Zwolle) zijn in drie lijsten in de computer ingevoerd en omgepakt in zuurvrije omslagen en deze zijn weer in zuurvrije archiefdozen gedaan. De nummers van de mappen en dozen staan achter de namen in de computerlijst.

Vernietiging

Ondergetekende (medewerkster van archief van 1985 tot 2002) heeft in 2008 een selectie gemaakt en alle mappen eruit gehaald die te maken hadden met Overijssel. Deze zijn in oktober 2009 overgedragen aan het HCO.
De mappen die te maken hadden met Meppel zijn overgedragen aan historische vereniging oud Meppel.
De mappen die te maken hadden met Noordoostpolder / Flevoland zijn overgedragen aan Erfgoedcentrum NieuwLand
De mappen die te maken hadden met Veluwe zijn overdragen aan Streekarchivariaat Hattem/Heerde/Epe en gedeeltelijk aan Elburg / Oldebroek / Nunspeet.
De overige mappen zijn vernietigd.

De foto's van de Zwolse fotografen Prijt en Gerritsen zijn in de loop van het bestaan van het redactie-archief vernietigd uit het archief. Beide fotografen hadden een conflict met Tijl en zij wilden dat alle foto's die zij ooit voor de krant gemaakt hadden vernietigd zouden worden. Heel incidenteel kan er dus nog een foto van hen inzitten maar dat mag officieel niet meer.

Het tekstarchief van 1977 tot 1986 van Algemene onderwerpen is in 2005 vernietigd. De teksten van Zwolse onderwerpen zitten bij Zwolle en van de Personen onder de desbetreffende personen.

Openbaarheid

Het archief is straks voor iedereen toegankelijk mits zij zich aan de auteursrechten houden.
De meeste auteursrechten liggen bij de fotografen omdat Tijl / Zwolse Courant meestal freelance fotografen in dienst had. Dat betekent dat de auteursrechten bij de fotografen bleef en dat alleen in overleg met hen een foto herplaatst mocht worden of gebruikt door derden.

Freebase, (1986 - 1999)

Het databaseprogramme Freebase (ook bij HCO aanwezig) vermeldt soms ook of foto's bij artikelen hebben gestaan en waar deze dan bewaard zijn gebleven.
Ook dit programma is eigenlijk onderdeel van het gehele archief.
Dit archief is in 1999 opgevolgd door digitaal archief WEDA (Wegener Digitaal Archief).

Overgang naar Historisch Centrum Overijssel

In 2008 is gekozen om het meest waardevolle en regionale deel van het redactie-archief van Tijl te verhuizen naar het HCO. Hierdoor kunnen alle mensen deze, soms historische en unieke foto's inzien en zijn ze, in overleg met de fotograaf, te gebruiken.
Enkele fotografen zijn al overleden en hun negatieven zijn niet bewaard gebleven. In het redactie-archief zitten dus veel foto's die elders niet meer te vinden zijn.
Het was de wens van ondergetekende om deze collectie te behouden voor een latere generatie en ik hoop dat veel mensen hier nog veel plezier aan beleven.

Jacqueline van der Maten-Hasselt
Oktober 2009
(zelf werkzaam van 1985 tot en met 2002 in het archief)

Keywords

Subjects:

Media en Pers