Netherlands > Haags Gemeentearchief

0654-01

Coöperatieve Winkelvereniging Eigen Hulp

1878-1989
J.H. Coelingh Bennink
2021
Haags Gemeentearchief
Nederlands

Physical description

7,25 m¹

General remarks

#guid

1DE3D77461864D73925E5C5B9C840562

Beschrijving

Inventaris van het archief van de Coöperatieve Verbruiks- en handelsassociatie Eigen Hulp van 1878 u.a.

Openbaarheid

Beschrijvingen openbaar, stukken gedeeltelijk openbaar

Other descriptive information

Inleiding

De instelling

De Coöperatieve Winkelvereniging van het district 's Gravenhage van de Vereniging "Eigen Hulp" is een van de grootste verbruiksverenigingen in ons land geweest. Zij werd in 1878 door ongeveer 250 leden van het district 's-Gravenhage van de Vereniging "Eigen Hulp" opgericht. Aanvankelijk was het doel "aan hare leden onvervalschte levens benodigdheden en waren van elken aard en goede hoedanigheid te verschaffen". Om dat doel te bereiken, dreef de vereniging voor eigen rekening een winkelnering van kruideniers en van zodanige andere waren als de omstandigheden wenselijk maakten en de geldmiddelen toelieten.
Bij een statutenwijziging in 1969 veranderde de naam van de vereniging in Coöperatieve Verbruiks- en Handels Associatie Eigen Hulp van 1878 u.a.. Het doel werd toen omschreven als "het bevorderen van de ideële en stoffelijke belangen harer leden in het algemeen, mede in het bijzonder door het aan haar leden verschaffen van levensbenodigdheden van goede hoedanigheid en de gezondheid dienende, koop, verkoop en fabricage van goederen zowel en gros als en detail, een en ander in de ruimste zin des woords. Evenzo het aan haar leden bieden van voorlichting onder andere ter zake van diëetvoeding en het geven van advies voor bijstand zowel op rechtskundig als belasting technisch gebied".

Waren er bij de opening van de eerste winkel 363 leden, 20 jaar later waren dat er 5786. De omzet was het eerste (hele) jaar fl. 6.726,72, twintig jaar later fl. 1.108.594,45. In 1938 had "Eigen Hulp" sinds haar oprichting voor meer dan 100 miljoen gulden geleverd en als coöperatie keerde zij daarvan meer dan 8 miljoen gulden uit aan haar leden als aandeel in het overschot. 1889 was een topjaar. Het aan de leden uitgekeerde dividend bedroeg toen 16 procent. Ieder lid was behalve fl. 1, bij de entree een inleggeld van fl. 30 verschuldigd. Bij het verlaten van de vereniging, werd het inleggeld geheel terug betaald.

Op 29 augustus 1878 ging de eerste winkel in de Torenstraat voor leden en niet leden open. De toeneming van zowel het ledental als de omzet was oorzaak dat al spoedig naar ruimere winkels moest worden omgezien. In 1880 werd in de Nobelstraat een groot pand gekocht waarin ook een sigarenwinkel en een winkel voor glas, porcelein en aardewerk werd gevestigd. In 1938 waren er behalve de winkels in de hoofdgebouwen aan de Prinsestraat, Nobelstraat en Oude Molstraat 18 filialen over de stad (en Rijswijk en Voorburg) verspreid. De levensbenodigdheden waarin "Eigen Hulp" voorzag waren als volgt gerubriceerd:
afdeling A levensmiddelen, koek, biscuits, chocolade, Indische artikelen, geneesmiddelen, rauwkostartikelen, boter, kaas, fijne vleeswaren.
afdeling B huishoudelijke artikelen, glas en aardewerk, meubelen.
afdeling B huishoudelijke artikelen, glas- en aardewerk, meubelen.
afdeling C sigaren, sigaretten, tabak.
afdeling D manufacturen, lingeriën, herenmode artikelen.
afdeling E wijn, bier, limonade, gedistilleerd.
afdeling F papier- en schrijfbehoeften, lederwaren, spelen, kantoor en bureaubenodigdheden.

Wanneer leden artikelen als vaste wastafels, lampen, rijwielen en dergelijke bij andere firma's kochten en de verrekening daarvan via "Eigen Hulp" liep, werd ook daarvoor een evenredig aandeel in het overschot uitgekeerd.

In 1951 werd naar aanleiding van een rapport duidelijk, dat de zaken er bij de filialen niet rooskleurig voorstonden. Besloten werd tot een ingrijpende reorganisatie. Hiermee brak een periode aan van herhaalde pogingen om een blijvend financieel gezonde basis te scheppen. Ondanks alle veranderingen bleek de Vereniging (Associatie) echter niet meer levensvatbaar. Op 28 mei 1982 besloot de Algemene Ledenvergadering tot ontbinding van de Vereniging. De liquidatie werd beëindigd op 31 december 1985.

Het archief

Het archief werd door de Liquidatiecommissie bij besluit van 2 september 1983 geschonken aan het Gemeentearchief. Het grootste deel van het archief, 14 meter', werd nog in 1983 overgedragen.

Het betrof hier het archief over de periode 1878-1981. Na de beëindiging van de liquidatie in 1987 konden ook de stukken die tot die tijd bij de vereffenaar mr. E.Chr. Kühn hadden berust naar het Gemeentearchief worden overgebracht. Zowel in de historisch topografische atlas van het Gemeentearchief als in het archief zelf bij de stukken betreffende de winkelbedrijven bevinden zich foto's.

Bij het archief werd het archief van de Spaarbank "Eigen Hulp" aangetroffen. Deze spaarbank was bestemd voor de leden van de winkelvereniging.

Keywords

Subjects:

Industrie, Handel en Dienstensector

Records creator

Coöperatieve verbruiks- en handelsassociatie 'Eigen hulp van 1878' u.a.

Stichting Spaarbank 'Eigen Hulp'

Stichting Pensioenfonds 1937 der Coöperatieve winkelvereniging 'Eigen Hulp' u.a.