Netherlands > Regionaal Archief Alkmaar

1197

Archief van de gemeente Schermer, 1970-1992

Gemeente Schermer, 1970-1992

1970-1992
Annemie Rook, gemeente Schermer, 2012. Bewerkt door Willy Deimveld, Alkmaar 2013
1 januari 2013
Regionaal Archief Alkmaar
Deze toegang is geschreven in het Dutch; Flemish
Beschrijving van het archief

Scope and content

Bereik en inhoud

Oorspronkelijke inleidingen en bijlagen

Geschiedenis en grondgebied van de Schermer

Het grondgebied van de Schermer is een zeer open en uiterst rechtlijnig, rationeel ingericht landbouwgebied. Het omvat delen van de Eilandspolder en Mijzenpolder.

De gemeente Schermer bestond bij de oprichting in 1970 uit de dorpskernen Oterleek, Schermerhorn, Zuidschermer, Driehuizen, Grootschermer en Stompetoren (hoofdkern). Daarnaast behoort een deel van het buurtschap De Omval (voorheen gemeente Alkmaar) tot de gemeente Schermer. De oppervlakte van de Schermer bedraagt 6.487 ha waarvan circa 300 ha binnenwater.

Naar aanleiding van de Tweede Nota over de Ruimtelijke Ordening in Nederland verscheen in 1966 de brochure “Drie miljoen Noordhollanders”. Hierin werd voor de provincie Noord-Holland het te voeren planologisch beleid aangegeven. Een direct gevolg hiervan was de streekgewijze herindeling van Westfriesland. Hiervoor werd een plan ontworpen waarbij werd voorgesteld om de gemeente Oterleek in te delen bij Heerhugowaard. De gemeenteraad van Oterleek heeft zich daar unaniem tegen verzet en verzocht om de samenhang met de Schermeer te handhaven.

Door de dagelijkse besturen van de gemeenten Oterleek, Zuid- en Noordschermer en Schermerhorn werd vervolgens het initiatief genomen tot vrijwillige samenvoeging. Dat leidde tot de vorming van de gemeente Schermer met ingang van 1 augustus 1970. Bij Wet van 4 februari 1970, staatsblad 127, is dit besluit bekrachtigd.

Na samenvoeging van de drie gemeenten op 1 augustus 1970 telde de nieuwe gemeente Schermer 3755 inwoners. Op 1 januari 1993 was het inwoneraantal gegroeid tot 4831.

N.B. zie inv.nr. 73

Een verder uitvloeisel van deze herindeling was een wijziging van de gemeentegrenzen. Hierdoor werd de gemeente Schermer op 1 oktober 1972 uitgebreid door toevoeging van delen van de gemeenten Alkmaar, Heerhugowaard, Graft-De Rijp en Akersloot.

In 1979 werden nogmaals grenzen gewijzigd waardoor een in het waterschap “De Schermeer” gelegen gedeelte van de opgeheven gemeente Ursem aan de gemeente Schermer werd toegevoegd. Door deze toevoeging groeide het inwoneraantal van de gemeente met 125. Zie inv.nr. 77

In 1980 werd door de Provinciale Staten de nota “Gemeentelijke herindeling van kleine gemeenten in Noord-Holland” besproken. Hierin werd gepleit voor gemeentelijke herindeling om te komen tot versterking van het lokale bestuur.

In 1982 dienden Gedeputeerde Staten een verzoek aan de Kroon in tot herindeling van de Kop van Noord-Holland en Noord-Kennemerland, waarin onder andere de opheffing van de gemeente Schermer werd voorgesteld.

Daarvoor werd in 1985 een ontwerpregeling vastgesteld. Het gemeentebestuur van de Schermer reageerde daarop in de nota “Schermer gemaakt om te behouden”. Zie inv.nr. 84 In het kort geven zij daarin het functioneren van de Schermer als agrarische gemeenschap weer. Een voorstel tot samenvoeging met de gemeente Graft-De Rijp wezen zij af.

Omdat alle betrokken gemeenten zelfstandig wilden blijven, dienden zij een gezamenlijk voorstel in om de grenzen van de gemeenten Akersloot, Graft-De Rijp, Limmen, Schermer en Uitgeest te wijzigen. Dit leidde uiteindelijk tot toevoeging van delen van de gemeenten Alkmaar, Heerhugowaard, Graft-de Rijp en Akersloot met ingang van 1 januari 1993. Door deze grenswijziging werd het oppervlak van de gemeente Schermer uitgebreid van 4474 ha naar 4861 ha. Het inwoneraantal groeide hierdoor met 74.
Zie inv.nrs. 74, 76, 78-79 en 82-89

Gemeentewapen

Het gemeentewapen van de Schermer is bij besluit van de Hoge Raad van Adel op 27 januari 1971 verleend. Het is ontstaan na de samenvoeging van de gemeenten Oterleek, Schermerhorn, Zuid- en Noordschermer en gedeelten van Oudorp en Ursem.

N.B. zie inv.nr. 96

Administratie

Over de organisatiestructuur uit deze periode is niet veel vastgelegd. Het gemeentelijke apparaat bestond, blijkens een vragenlijst over de toestand van de gemeente in het kader van de discussie over gemeentelijke herindeling, op 1 januari 1979 Zie inv.nr. 78 uit de afdelingen Algemene Zaken en Financiën. Er waren 8 ambtenaren in dienst exclusief de gemeentesecretaris en het bedienende personeel. Daarnaast was er een zelfstandige Technische Dienst die werken uitvoerde voor de gemeenten Schermer en Graft-De Rijp én het gemeentelijke Grondbedrijf die werkzaamheden verrichtte met betrekking tot de aan- en verkoop van grond en het in bouwexploitatie brengen van bestemmingsplannen.

Externe adviezen werden gevraagd met betrekking tot ruimtelijke ordening, onroerend-goedbelastingen, uitkeringen op grond van de ABW en accountantswerkzaamheden. Zie ook inv.nrs. 283 en 327

In 1985 werd Pagel B.V. te Bergen, eigenaar van de monumentale herenboerderij Wittenburg De naam Wittenburg, gebouwd in 1889, is aan het pand gegeven door Coenraad Witte, een bierbrouwer uit Alkmaar, die het landgoed in 1833 aankocht. Voordat Wittenburg in de huidige vorm werd gebouwd was het landgoed ook bekend onder de namen “De Boomgaard” en “Hoogland”. De geschiedenis van het landgoed gaat terug tot 1650. Wittenburg werd ook een korte periode bewoond door de familie Posch. De heer Posch was burgemeester van de gemeente Oterleek van 1938-1965.

Bronnen: Regionaal Historisch Centrum in Alkmaar en archief gemeente Schermer.
gelegen aan de Noordervaart 99 te Stompetoren, failliet verklaard. Het gemeentebestuur kocht het pand aan met het doel dit te verbouwen tot gemeentehuis. In het pand zou voldoende ruimte zijn voor onder meer de opslag van het dynamische en semistatische archief van de gemeentelijke administratie.

Bestuur

Burgemeesters:

S. Schagen, 1970-1971

T. Visser, 1971-1983

H. van het Kaar, 1983-1994

Wethouders:

W. Schermerhorn, 1970

H.K. Loots, 1970-1973 en 1984-1987

J. ten Wolde, 1973-1974

J. Paasman, 1974-1975

A.A. Kosto-Reuvekamp, 1974-1978

P.L. Pronk, 1975-1986

K. de Waal, 1978-1982

A. van Voskuilen, 1982-1984

J.J. van Drunen, 1986-1992

H.H.W. Klene, 1987-1991

P.F. Leegwater, 1991-1992

Gemeentesecretarissen:

Th. Tamis, 1970-1991

L. Blaauw, 1992-2004

Geschiedenis van het archief

Bij de oprichting van de gemeente Schermer op 1 augustus 1970 waren de archieven op de zolder en in een kluisruimte van het raadhuis te Grootschermer, op de zolder van het gemeentehuis in Schermerhorn en in het raadhuis te Oterleek in een archiefkamertje ondergebracht.
Bron: Inspectierapport opgevraagd bij de provincie. Er bevinden zich geen inspectierapporten uit deze periode in het archief van de gemeente Schermer.

Het archief van de nieuwe gemeente Schermer werd tijdelijk ondergebracht in het voormalige raadhuis van de gemeente Zuid- en Noord-Schermer in Grootschermer. Deze ruimte werd aangewezen als gemeentelijke archiefbewaarplaats omdat zich hierin een brandvrije kluis bevond en omdat deze ruimte enigszins voldeed aan de eisen van de Archiefwet. Deze situatie werd door Gedeputeerde Staten als een tijdelijke oplossing geaccepteerd.

In 1987 werd het archief overgebracht naar de kelder van het nieuw aangekochte gemeentehuis Wittenburg te Stompetoren. Deze ruimte voldeed echter niet aan de eisen van de Archiefwet.

Op 18 januari 1972 werd in een brief van het Provinciaal Bestuur van Noord-Holland de verontrusting uitgesproken over het ontbreken van kennis van de voorschriften uit de Archiefwet 1962 en het Archiefbesluit bij de meeste gemeenten. Vooral het ontbreken van een goede archiefbewaarplaats was een zorg. Ook de vastgestelde Archiefverordening van 29 augustus 1972 bij de gemeente Schermer leverde bezwaren op, omdat hierin de begrippen “zorg” en “beheer” door elkaar werden gehaald en omdat er diverse bepalingen ontbraken voor het inrichten en in standhouden van de gemeentelijke archiefbewaarplaats. Naar aanleiding van een brief van het Provinciaal Bestuur van Noord-Holland werd een nieuwe Archiefverordening vastgesteld op 30 januari 1973.

In 1979 werd besloten om de gemeentelijke archiefbewaarplaats in Alkmaar aan te wijzen als archiefbewaarplaats van de gemeente en de gemeentearchivaris van Alkmaar te belasten met het beheer van overgebrachte archieven. In 1983 is het archief van “het ambacht en de gemeente Oterleek van 1640-1970” geïnventariseerd. In 1988 werden de archieven van de “bannen van Zuid-Schermer en Noord-Schermer van 1545-1811” geïnventariseerd. Beide archieven zijn overgebracht naar het RHC in Alkmaar.

Op papier is weinig informatie terug te vinden over vernietiging van archiefbescheiden omdat vernietigingslijsten ontbreken. In de jaren negentig hebben twee medewerkers een opschoningsactie gehouden in het archief.
Dat hield in dat het hoofd Middelen aangaf welke dossiers niet meer ter zake deden en dat de archiefmedewerker de dossiers schoonde en/of verwijderde en deze vermoedelijk een vernietigingstermijn toekende ofwel direct vernietigde. Deze informatie is afkomstig uit interviews met medewerkers.
Het is niet uitgesloten dat tijdens deze actie ook directe daadwerkelijke vernietiging heeft plaatsgevonden. Het is onduidelijk of er onterechte vernietiging heeft plaatsgevonden.

Het uitgangspunt voor de dossierordening was de Basis Archiefcode.

Van het dynamische archief werd geen dossierinventaris bijgehouden. Het semi-statische archief is opgenomen in een losbladige dossierinventaris, verdeeld in een register voor vernietiging en een inventaris voor te bewaren stukken. De beschrijvingen van de dossiers zijn summier en soms ontbreken jaartallen.

Uit de brieven in het archief valt op te maken dat er wel post werd geregistreerd, maar het is niet bekend welk systeem daarvoor werd gebruikt.

Verantwoording van de inventarisati

Deze inventaris bevat de beschrijving van archiefbescheiden vanaf de oprichting van de gemeente Schermer in 1970 tot de laatste grenswijziging die is ingegaan op 1 januari 1993.

Bij de instelling van de gemeente Schermer is besloten om een aantal verordeningen van de voormalige gemeenten van toepassing te verklaren. De inventarisator van de vorige archiefperiode besloot om die verordeningen onderdeel te laten zijn van de opvolgende archiefperiode. Dat is een van de redenen waarom er afwijkende jaartallen zijn te vinden in dit archief. Om aan te sluiten bij de vorige inventarisatie is in overleg met het RHC in Alkmaar besloten om deze werkwijze te continueren. Bij het beoordelen voor het opnemen van verordeningen in dit archiefblok is de datum van het laatste besluit van de gemeenteraad of het college van burgemeesters en wethouders van de gemeente Schermer doorslaggevend.

Dit kan ook het geval zijn bij zaken die een aanloop kregen bij de voormalige gemeenten, maar die definitief besloten werden door de nieuwe gemeente Schermer.

De selectie van het archief heeft plaatsgevonden op dossier- en tabniveau en incidenteel op stukniveau. De reden daarvoor is dat bij de archivering van het te bewerken archiefgedeelte de stukken vaak niet logisch bij elkaar geplaatst waren. Een herschikking en splitsing van deze stukken heeft plaatsgevonden tijdens deze archiefbewerking.

De materiële toestand van het archief is in sommige gevallen slecht. Veel omslagen zijn vuil en smoezelig. Er werden geen zuurvrije materialen gebruikt.

Tijdens de bewerking is het archief in zijn geheel ontdaan van ongewenste materialen. Alle omslagen zijn vervangen door zuurvrije omslagen, voorzien van nieuwe etiketten en werden in nieuwe zuurvrije dozen verpakt.

Vernietiging van stukken die daarvoor in aanmerking kwamen gebeurde met toepassing van de “lijst van voor vernietiging in aanmerking komende stukken in gemeentearchieven 1983.” Met het RHC in Alkmaar werd hierover overleg gepleegd en zijn machtigingen voor vernietiging afgegeven. Het archief besloeg bij aanvang van de inventarisatie ca. 55 strekkende meters, na gereedkoming resteerden circa 28,5 m¹.

Uitgezonderd van deze inventarisatie werden het archief van de ambtenaar van de Burgerlijke Stand, de bouwvergunningen, de milieuvergunningen en het archief van de voormalige Technische Dienst. De milieuvergunningen zijn in 2012 in bruikleen gegeven aan de Milieudienst Regio Alkmaar (MRA). De bouwvergunningen en het archief van de Technische Dienst worden in een later stadium bewerkt en geïnventariseerd.

Aanwijzingen voor de gebruiker

De inventaris is onderverdeeld in de categorieën stukken van algemene aard en stukken van bijzondere aard. Stukken van algemene aard zijn notulen en besluiten die over alle onderwerpen handelen. Stukken van bijzondere aard zijn de stukken met betrekking tot het gemeentelijk orgaan en de taakuitvoering.

Bij de verkopen uit de jaren zeventig en tachtig ontbreken veelal de afschriften van de verkoopakten. Vanaf begin jaren negentig werden deze in het centrale archief van de gemeente opgeborgen maar in de periode daarvoor is het onbekend of de gemeente een afschrift van de akten ontving. Afgaande op de correspondentie in de dossiers mag aangenomen worden dat deze verkopen wel zijn doorgegaan. Voor zover dat aannemelijk is, zijn deze zaken opgenomen in deze inventaris.

Veel stukken van uitvoerende werken weg- en waterbouw, bouwstukken, bestemmingsplannen en ruimtelijke ordening ontbreken. Deze stukken bevinden zich vermoedelijk in het archief van de voormalige Technische Dienst Graft-De Rijp en Schermer. Een inventarisatie van dit archief zal hierover duidelijkheid moeten verschaffen. Dit archief wordt op moment van dit schrijven bewerkt en geïnventariseerd.

Annemie Rook. 2012.

Met dank aan mijn collega’s bij de gemeente Schermer en de medewerkers van het Regionaal Historisch Centrum in Alkmaar, met name mijn mentor tijdens de opleiding VVA dhr. A. Zuurbier, voor hun geduld, medewerking en collegialiteit waardoor ik dit project met nog meer plezier heb kunnen voltooien

Records creator's history

Archiefvormers

Gemeente Schermer

    Plaatsen

  • Driehuizen
  • Grootschermer
  • Oterleek
  • Schermerhorn
  • Stompetoren
  • Ursem
  • Zuidschermer

Physical characteristics and technical requirements

Fysieke kenmerken en technische vereisten

Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat

Existence and location of copies

Bestaan en bewaarplaats van kopieën

Beschikbaarheid van kopieën

De inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar.

Extent

28,75 meter, 1060 inventarisnummers

Other descriptive information

Aanvraaginstructie

Reserveren van archiefstukken
Als u in het archievenoverzicht een inventarisnummer heeft gevonden dat u wilt inzien, drukt u op de bij het nummer zichtbare reserveringsknop. Bij het reserveren kunt u zelf de datum kiezen waarop u de stukken in wilt zien (let daarbij op de openingstijden van de studiezaal; op maandagen is de zaal gesloten).

Keywords

Subjects:

Gemeentearchieven
Geographic names:

Driehuizen
Geographic names:

Grootschermer
Geographic names:

Oterleek
Geographic names:

Schermerhorn
Geographic names:

Stompetoren
Geographic names:

Ursem
Geographic names:

Zuidschermer

Records creator


Archiefvormers:

Gemeente Schermer ,

Content provider

Regionaal Archief Alkmaar