Beperking
Indien de openbaarheid van een archiefstuk is beperkt, staat dat bij het desbetreffende
inventarisnummer vermeld.
Toegang
Inventaris
Gemeente
Doetinchem
De parochie
De Wehlse buurtschap Achterwehl behoorde sinds de vijftiende eeuw tot de plaatselijke
St. Martinus-parochie. De parochiekerk te Wehl kampte in de negentiende eeuw echter
met ernstig gebrek aan zitplaatsen en het lesrooster van de openbare lagere school
te Achterwehl bemoeilijkte voor katholieke kinderen het volgen van godsdienstlessen.
De katholieke inwoners richtten daarom in 1921 een actiecomité op tot stichting van
een eigen parochie. De kerk en de pastorie werden in 1924 gebouwd onder leiding van
de Wehlse kapelaan Van Ooijen, die daarna de eerste pastoor werd. Ingevolge besluit
van de Aartsbisschop van Utrecht van 5 maart 1925 wordt de parochie van Onze Lieve
Vrouw van Altijddurende Bijstand te Achterwehl - sinds 1933 Nieuw-Wehl - officieel
opgericht. Het gebouw werd ingewijd en in gebruik genomen in maart 1925. Aldus ontstond
de parochie 'Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand', ook wel kortweg aangeduid
als de 'Maria-parochie'.
Het parochiebestuur was tevens het schoolbestuur van de plaatselijke RK jongensschool.
De door het parochiebestuur opgerichte Mariastichting was dat voor de RK meisjesschool.
Pastoor Van Ooijen bewerkstelligde dat in 1933 de zusters van de Congregatie van Julie
Postel naar Wehl kwamen om het meisjesonderwijs te verzorgen. In hetzelfde jaar werd
er een zusterhuis gebouwd, dat was ontworpen door Clemens Hardeman uit Oldenzaal.
Als het meisjespensionaat in het tehuis van de zusters van Julie Postel in 1963 wordt
opgeheven, wordt gezocht naar een nieuwe bestemming voor het gebouw. Besloten wordt
dat het gebruikt gaat worden voor de zorg voor kinderen met een beperking. Het gebouw
wordt verkocht aan de St. Jozefstichting in 's-Hertogenbosch, een onderdeel van de
Stichting Samivoz [NOTE samenwerkende Instituten voor Zorgverlening, opgericht in
1957; gevestigd te ’s-Hertogenbosch. Samivoz stelt zich ten doel het stimuleren van
de ontwikkeling in de gezondheidszorg, de welzijnszorg en het onderwijs, met name
de zorg voor de geestelijk en lichamelijk gehandicapten, de bejaarden en het buitengewoon
onderwijs] . Wanneer de laatste zusters in 1970 het zusterhuis verlaten, blijft het
huis in gebruik voor gehandicaptenzorg. De meisjesschool werd naderhand omgevormd
tot een RK school voor jongens en meisjes met afdelingen voor gewoon lager onderwijs
(g.l.o.) en voortgezet gewoon lager onderwijs (v.g.l.o.).
De parochie fuseerde in 1999 met omliggende parochies tot het parochieverband Wehl.
Op grond van een decreet van de Aartsbisschop van Utrecht is met ingang van 1 januari
2010 door samenvoeging de nieuwe parochie H. Gabriël ontstaan. Het territorium van
deze nieuwe parochie omvat de voormalige parochies H. Martinus te Beek, Onze Lieve
Vrouw van Altijddurende Bijstand te Braamt, H. Maria Onze Lieve Vrouw van Altijddurende
Bijstand/H. Martinus te Didam, Emmaus en H. Pancratius beide te 's-Heerenberg, H.
Johannes de Doper te Kilder, Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Loil, H. Antonius
van Padua te Nieuw-Dijk, Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand te Nieuw-Wehl,
H. Suitbertus te Stokkum H. Martinus te Wehl en H. Oswaldus te Zeddam.
Het archief
Waarschijnlijk zijn bij fusies delen van het parochie-archief overgegaan naar de rechtsopvolgsters,
het parochieverband Wehl en de parochie van de Heilige Gabriël. Belangrijke series
als notulen, correspondentie en jaarstukken ontbreken deels. De financiële administratie
is zeer onvolledig. Uit de stukken blijkt dat men reeds in de jaren '50 en '60 door
een opeenvolging van overlijden en vertrek van pastoors niet precies meer wist hoe
bepaalde financiële zaken geregeld waren.
Het parochie-archief werd aanvankelijk in bewaring gegeven bij het streekarchivariaat
De Liemers en Doesburg. Als gevolg van de gemeentelijke herindeling in 2005 werd het
grondgebied van Wehl bestuurlijk bij de burgerlijke gemeente Doetinchem gevoegd. Het
archief werd daarom door de beherende instantie overgedragen aan het Erfgoedcentrum
Achterhoek en Liemers te Doetinchem.
In 2024 werd een aanvulling op het archief overgedragen, deze stukken met inventarisnummers
70 t/m 171 zijn in 2025 toegevoegd aan de inventaris.
De in de oude plaatsingslijst vermelde nrs. 16, 19 en 20 ontbraken. Dit betreft financiële
registers van de jaren 1937-1967. Deze zijn inmiddels bijgeplaatst als inventarisnummers
67-69.
In het verleden is vermoedelijk bij herverpakking of inventarisatie een vermenging
met stukken uit een ander bestand ontstaan. In het archief zijn stukken aangetroffen,
afkomstig van de naburige St. Martinus-parochie te Wehl. Deze zijn geplaatst in de
rubriek 'Afgedwaalde stukken'. De omvang van het archief bedraagt ca 0,63 m.
Openbaarheid
Indien de openbaarheid van een archiefstuk is beperkt, staat dat bij het desbetreffende
inventarisnummer vermeld.
Literatuur
Graaf, G.M. van de. Van Achterwehl naar Nieuw-Wehl: de geschiedenis van een dorp.
2000. Uitgave ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de parochie te Nieuw-Wehl.
Giessen, J.Th.M. en J.W. van Petersen. ABC van oud Wehl: grepen uit de geschiedenis
van heerlijkheid en gemeente. 1987.
Zie ook: SARA 1215 RK parochie St. Martinus te Wehl, 1816-1969.
Citeerinstructie
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal
volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte
aanhaling.
VOLLEDIG:
Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem. Toegang 1214 - Rooms-katholieke
parochie van Onze Vrouw van Altijddurende Bijstand te Nieuw Wehl
VERKORT:
NL-DtcSARA1214
Subjects:
APEX
Onderwijs en Wetenschap
Religie en Levensbeschouwing
Kerkbestuur van de rooms katholieke parochie St. Martinus Wehl
Pastoor van de Rooms-katholieke parochie van Onze vrouw van Altijddurende Bijstand
Armbestuur van de Rooms-katholieke parochie van Onze vrouw van Altijddurende Bijstand
Parochiebestuur van de Rooms-katholieke parochie van Onze vrouw van Altijddurende
Bijstand
Schoolbestuur van de Rooms-katholieke parochie van Onze vrouw van Altijddurende Bijstand
Rooms Katholiek schoolbestuur