In de archieven van de voorgangers Regionale Instelling voor Maatschappelijke Dienstverlening
(RIMA) bevinden zich stukken afkomstig van de verschillende katholieke sociaal-maatschappelijke
hulpverleningsinstanties in Alkmaar van na 1945. Dit zijn voornamelijk stukken betreffende
de organisatie en notulen en verslagen van de verschillende overleggroepen.
Bereik en inhoud
Het katholiek sociaal-maatschappelijk werk in Nederland na 1945
Na de Tweede Wereldoorlog komt in heel Nederland de katholieke sociaal-maatschappelijke
hulpverlening langzaam maar zeker in een stroomversnelling terecht. In de periode
van de wederopbouw, een periode van stijgende behoefte aan hulpverlening, groeit de
behoefte bij kerkelijke instanties en niet veel later bij de overheid om een stelsel
van goede en efficiënte sociaal-maatschappelijke hulpverlening te creëren. De eerste
aanzet hiertoe komt van de kant van de bisschoppen, zij zagen kans kleine hulpverlenende
instanties bijeen te krijgen om op te gaan in een groter, efficiënter geheel. Daarbij
werd voortdurend contact gehouden met de plaatselijke gemeenten. Naar mate de ontzuiling
voortschreed kwam er van de zijde van de overheid de eis dat het sociaal-maatschappelijk
werk gestroomlijnd diende te worden; het werk op dit gebied zou alleen nog maar gesubsidieerd
worden als er sprake was van instellingen op algemene (niet religieuze) basis. Naar
aanleiding daarvan ontstonden er in het hele land stichtingen van Algemeen Maatschappelijk
Werk (AMW). Aanvankelijk in het kader van bezuinigingen door de overheid, later door
de behoefte aan opschaling ontstond bij deze instanties de wens tot onderlinge samenwerking,
meestal resulterend in een grote reorganisatie.
In de onderhavige archieven zijn de trends in het sociaal-maatschappelijk werk in
Alkmaar van na 1945 goed te volgen, ook al is er slechts sprake van het katholieke
gedeelte van de hulpverlening. Voor een totaalbeeld raadplege men de archieven van
de instellingen van hervormde, gereformeerde en humanitaire signatuur.
De fusies van de instellingen
Het Interparochiaal Sociaal Charitatief Centrum Alkmaar ( I.P.C. Alkmaar) werd bij onderhandse acte opgericht op 1 oktober 1951 (zie inv.
nr. 4 en 34). Ondertekenaars waren het R.K. Armbestuur, de Bijzondere Raad der St.
Vincentiusvereniging, het Wit-Gele Kruis, de Elisabethvereniging, de St Catharinavereniging
en de Stichting R.K. Gezinszorg en Gezinshulp. Na de ondertekening traden ook de Meisjesbescherming,
het Adviesbureau der Katholieke Arbeiders Beweging, het Woonwagenliefdewerk en Sobrietas
toe. Het centrum is de rechtsopvolger van de Stichting Katholieke Sociale Verzorging die werd opgericht in 1948 en opgeheven op 22 juni 1951 (zie inv. nr.1). Het centrum
streefde naar het tot stand brengen en bevorderen van de samenwerking tussen de parochiële
en interparochieel werkende sociaal-charitatieve instellingen en/of verenigingen met
behoud van ieders zelfstandigheid.
Per juli 1969 zijn de Stichting R.K. Gezinszorg en Gezinshulp en de afdeling Maatschappelijk Werk van het I.P.C. gefuseerd en opgegaan in de Stichting Katholiek Bureau voor Maatschappelijk Werk, Gezinszorg en Bejaardenzorg
(zie inv. nr. 36).
Op 6 november 1975 werd opgericht de Stichting Algemeen Maatschappelijk
Werk Alkmaar en omstreken (STAMA) (zie inv. nr. 49). In deze stichting zijn verenigd: de Diakonie der Hervormde
Gemeente Alkmaar; de Gereformeerde Stichting voor Maatschappelijk Werk te Alkmaar
en omstreken; de Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijke Dienstverlening en Samenlevingsopbouw
“Humanitas”, afdeling Alkmaar; de Stichting Katholiek Bureau Maatschappelijk Werk,
Gezinszorg en Bejaardenzorg te Alkmaar en het Interparochieel Sociaal Charitatief
Centrum Heiloo/Limmen. De nieuw opgerichte stichting stelde zich ten doel: het bevorderen
en doen uitvoeren van het algemeen maatschappelijk werk en het actief meewerken aan
de totstandkoming van een samenhangend geheel van voorzieningen op het terrein van
de maatschappelijke dienstverlening.
De Stichting voor Maatschappelijk Werk in Westelijk Westfriesland (SWWF) werd opgericht op 1 januari 1974 (zie inv. nr. 71). Deelnemers aan de stichting
waren de Stichting Interparochieel Centrum voor Charitas en Maatschappelijk werk in
Westelijk-Westfriesland; de Hervormde Kommissie voor Maatschappelijk Werk Ring Scharwoude
en de Gereformeerde Stichting voor Maatschappelijk Werk Alkmaar e.o. De deelnemende
stichtingen hadden tot doel de band tussen de nieuwe stichting en de kerken te onderhouden
en zorg te dragen voor de inning van toegezegde afdrachten. SWWF fuseerde per juli
1991 met STAMA (zie inv. nr. 72); samen gingen zij verder als Regionale Instelling voor Maatschappelijke Dienstverlening (RIMA ) .
De Stichting Maatschappelijke Dienstverlening Bergen, Egmond en
Schoorl werd opgericht december 1979 (zie inv. nr 69). De stichting is het gevolg van een
fusie tussen de drie participerende instellingen: de Stichting Gezinsverzorging Bergen/Schoorl;
de Stichting Maatschappelijke Dienstverlening Egmond en de Stichting Maatschappelijke
Dienstverlening Bergen/Schoorl. De stichting stelde zich ten doel het zonder winstoogmerk
bevorderen en uitvoeren van maatschappelijke dienstverlening in de ruimste zin, ten
behoeve van de bevolking in het werkgebied van de stichting. Een statutenwijziging
in 1985 was zo ingrijpend dat er een geheel nieuw bestuur gekozen moest worden en
er min of meer sprake was van een nieuwe stichting (zie inv. nr 68). De stichting
werd niet ondergebracht bij de STAMA, maar sloot in 1994 aan bij de RIMA.
Geschiedenis van het archief
De archieven van de diverse instellingen werden bij het ontstaan van de STAMA ondergebracht
in een archiefruimte in het gebouw aan de Nassaulaan 28 te Alkmaar.
Aanvullingen
In 2006 werd deze inventaris voorzien van een aanvulling. De aanvulling, verkregen
van de Sint Willibrordusparochie te Heiloo, bestaat uit twee omslagen met jaarrekeningen
en begrotingen van de STAMA over de jaren 1975-1980.
Ordening
Er werden uitsluitend dubbele stukken vernietigd.
Voorwaarden voor raadpleging
Het archief is openbaar, met uitzondering van enkele stukken waarvoor een openbaarheidsbeperking
geldt. Voor het vragen van toegang tot deze stukken gebruikt u toestemmingsformulier
A. Formulier en procedure vindt u op onze website www.archiefalkmaar.nl onder rubriek
Archieven (Zoeken en aanvragen, Waarom kunnen sommige stukken niet aangevraagd worden?).
Formulier A is ook te verkrijgen aan de balie van de studiezaal.
Ingevuld formulier stuurt u aan: Regionaal Archief Alkmaar, Coördinator Team Dienstverlening,
Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar of aan [email protected] U krijgt dan zo spoedig
mogelijk bericht.
Fysieke kenmerken en technische vereisten
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte
materiële staat
Bestaan en bewaarplaats van kopieën
Beschikbaarheid van kopieën
De inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar.
Aanvraaginstructie
Reserveren van archiefstukken
Als u in het archievenoverzicht een inventarisnummer heeft gevonden dat u wilt inzien,
drukt u op de bij het nummer zichtbare reserveringsknop. Bij het reserveren kunt u
zelf de datum kiezen waarop u de stukken in wilt zien (let daarbij op de openingstijden
van de studiezaal; op maandagen is de zaal gesloten).
Subjects:
Maatschappelijke Belangengroep
Regionaal Archief Alkmaar